Welke cao moet je als werkgever toepassen?
Als werkgever is het belangrijk om te weten of – en welke – cao van toepassing is op jouw organisatie. In Nederland vallen namelijk veel werkgevers onder een cao, vaak zonder dat zij zich daar direct van bewust zijn. Hieronder leggen we helder uit hoe dit werkt.
Wat is een cao?
Een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) is een schriftelijke overeenkomst waarin afspraken staan over arbeidsvoorwaarden, zoals salaris, vakantiedagen en toeslagen. Deze afspraken gelden voor (groepen) werknemers binnen een bedrijf of een hele sector.
Cao’s worden afgesloten tussen werkgevers(organisaties) en werknemersorganisaties, meestal vakbonden. In Nederland vormen cao’s de basis voor de arbeidsvoorwaarden van miljoenen werknemers.
Waarom is een cao belangrijk?
Cao-afspraken hebben directe invloed op de salarisadministratie. Denk aan regelingen voor vakantiebijslag, verlof en andere looncomponenten. Deze gegevens worden verwerkt in de loonadministratie en doorgegeven aan het UWV, dat ze gebruikt voor het berekenen van uitkeringen zoals WW, WIA en ZW.
Het is daarom cruciaal dat cao-afspraken:
- duidelijk zijn,
- tijdig worden doorgevoerd,
- en correct worden verwerkt.
Kleine fouten kunnen namelijk grote financiële gevolgen hebben voor (ex-)werknemers.
De cao en de wet
Een cao mag afwijken van de wet, maar alleen als dit gunstig is voor de werknemer. Zo kan een cao bijvoorbeeld:
- een hoger loon voorschrijven dan het minimumloon,
- of extra vakantiedagen toekennen.
Afspraken die slechter zijn dan de wettelijke minimumregels zijn niet toegestaan.
Welke soorten cao’s zijn er?
Er zijn twee hoofdsoorten:
1. Bedrijfstak-cao
Deze geldt voor een hele sector, zoals de bouw, zorg of horeca. Werkgevers en werknemersorganisaties maken gezamenlijk afspraken voor alle aangesloten partijen.
2. Ondernemings-cao
Deze geldt binnen één bedrijf en wordt afgesloten tussen een werkgever en werknemersorganisaties.
Wanneer is een cao verplicht?
Een cao is verplicht in de volgende situaties:
- Je hebt zelf een cao afgesloten (ondernemings-cao).
- Je bent lid van een werkgeversorganisatie die een cao heeft afgesloten.
- Er is een algemeen verbindend verklaarde cao (AVV) in jouw sector.
Algemeen verbindend verklaarde cao (AVV)
Veel bedrijfstak-cao’s zijn “algemeen verbindend verklaard”. Dit betekent dat ze gelden voor alle werkgevers in de sector, ook als je geen lid bent van een werkgeversorganisatie.
In dat geval moet je de cao toepassen op je werknemers. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan vrijstelling (dispensatie) worden aangevraagd.
Cao en arbeidsovereenkomst
De cao gaat altijd vóór op individuele afspraken in een arbeidsovereenkomst. Je mag dus niet in het contract afspreken dat een werknemer minder krijgt dan in de cao staat.
Gunstigere afspraken maken mag wel.
Wat als er geen cao is?
Als er geen cao van toepassing is, maak je zelf afspraken met je werknemers. Hierbij gelden de algemene regels uit het arbeidsrecht. Het is sterk aan te raden om deze afspraken vast te leggen in een arbeidsovereenkomst.
Hoe bepaal je welke cao geldt?
Of een cao van toepassing is, hangt af van de zogenaamde werkingssfeer: de omschrijving in de cao waarin staat voor welke bedrijven en activiteiten deze geldt.
Je bepaalt dit als volgt:
- Controleer of je een eigen ondernemings-cao hebt.
- Kijk of je lid bent van een werkgeversorganisatie met een cao.
- Check of er een AVV geldt in jouw branche.
- Controleer of in arbeidsovereenkomsten een cao van toepassing is verklaard.
Via de website van het ministerie van SZW kun je nagaan of een cao algemeen verbindend is verklaard.
Twijfel? Zo pak je het aan
Is het niet duidelijk of jouw organisatie onder een cao valt? Dan kun je:
- de cao-tekst zelf analyseren (dit is leidend),
- contact opnemen met cao-partijen,
- of een werkingssfeeronderzoek laten uitvoeren.
Bij zo’n onderzoek worden jouw bedrijfsactiviteiten vergeleken met de omschrijving in de cao.
Praktische tip van de expert
Alles begint met één eenvoudige check:
“Is de werkgever lid van een werkgeversvereniging? Zo ja, dan is de cao meestal automatisch van toepassing – ook als die officieel is afgelopen.”
Daarnaast geldt:
- Bij lidmaatschap moet je ook nieuwe cao’s vaak met terugwerkende kracht toepassen.
- Bij een AVV geldt dit meestal niet.
Advies van de expert: bel nooit met cao-partijen om uitleg en vertrouw op de cao-tekst zelf. Die tekst is leidend en vormt de basis voor de juiste toepassing.
