Blootstelling aan gevaarlijke stoffen op de werkvloer: hoe groot is het probleem?
Cijfers en signalen uit verschillende onderzoeken laten zien dat gezonde en veilige omgang met gevaarlijke stoffen nog steeds grote aandacht vraagt.
3.000 doden per jaar door eerdere blootstelling
Uit cijfers van het RIVM blijkt dat jaarlijks ongeveer 3.000 mensen overlijden door blootstelling aan gevaarlijke stoffen tijdens hun werk. Daarnaast werkt 1 op de 6 werknemers (ruim 1 miljoen mensen) met stoffen die risico’s vormen voor de gezondheid. De omvang van deze aantallen benadrukt de noodzaak van betere preventie en risicobeheersing op de werkvloer.
Onzichtbare risico’s, zichtbare gevolgen
Veel werknemers en werkgevers onderschatten de risico’s. Gezondheidsschade door gevaarlijke stoffen ontstaat vaak pas na jaren, waardoor het gevaar minder snel wordt herkend. Van alle sterfgevallen door werkgerelateerde blootstelling is 80% inmiddels gepensioneerd.
Het blijkt bovendien dat bedrijven het risico rondom gevaarlijke stoffen het minst vaak goed beheersen.
Bijna helft van bedrijven neemt onvoldoende maatregelen
Bij bedrijven waar blootstelling aan gevaarlijke stoffen voorkomt, neemt 46% geen of onvoldoende maatregelen om de risico’s terug te dringen. Het terugdringen van beroepsziekten door gevaarlijke stoffen is daarom een belangrijk speerpunt van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW).
Werkgevers: verantwoordelijk én ondersteund
Werkgevers zijn volgens de Arbowet primair verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving. De overheid biedt daarbij ondersteuning in de vorm van:
- Route naar RI&E – met een speciale module voor mkb-bedrijven
- Toolbox ‘Gezond werken met stoffen’ via het Arboportaal
- Lexces – het landelijke expertisecentrum voor stoffengerelateerde beroepsziekten
Werkgevers moeten de aard, mate en duur van blootstelling in kaart brengen binnen de RI&E. Dit kan via metingen, maar ook via andere onderbouwde methoden.
Toezicht door de Nederlandse Arbeidsinspectie
De Arbeidsinspectie controleert risicogericht of werkgevers de juiste beoordelingen uitvoeren en passende maatregelen nemen. Hoewel er geen landelijk overzicht is van alle blootstellingsbeoordelingen, laat toezicht zien dat in alle sectoren overtredingen voorkomen en verbeteringen nodig blijven.
Kleine bedrijven lopen grotere risico’s
Uit aanvullende analyses blijkt dat kleinere bedrijven minder vaak voldoen aan arboverplichtingen, terwijl de risico’s bij hen vaak juist groter zijn.
Bij 1 op de 3 kleine bedrijven komt blootstelling aan gevaarlijke stoffen voor; bijna de helft van deze bedrijven beheerst deze risico’s onvoldoende.
Hulpmiddelen voor veilig werken
De Arbeidsinspectie ondersteunt werkgevers met voorlichting en tools, zoals de online zelfinspectietool voor gevaarlijke stoffen. Maar uiteindelijk blijft één uitgangspunt centraal staan:Werkgevers dragen zelf de verantwoordelijkheid om medewerkers te beschermen tegen risico’s van gevaarlijke stoffen.
